1
Ναύτιλοι της Helmepa
20 Αυγούστου 2017
Vinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo Slider

Πανίδα

Τα θαλάσσια ζώα χωρίζονται σε 3 κύριες ομάδες: το ζωοπλαγκτόν, το νηκτό και το βένθος. 

Το ζωοπλαγκτόν αποτελείται από μικρούς ζωικούς οργανισμούς, οι οποίοι κινούνται με την βοήθεια των ρευμάτων και των κυμάτων. Στο ζωοπλαγκτόν ανήκουν επίσης τα αυγά των ψαριών και οι οργανισμοί στο στάδιο της νύμφης, που μεγαλώνοντας εντάσσονται στο νηκτό ή το βένθος. 

Στο νηκτό ανήκουν ζωικοί οργανισμοί που μπορούν και κινούνται από μόνοι τους και ζουν κολυμπώντας στο νερό. Σε αυτή τη κατηγορία ανήκουν τα περισσότερα ζώα της θάλασσας, από τα κοινά ψάρια και τα κεφαλόποδα (καλαμάρια, χταπόδια κα) ως και τα θαλάσσια θηλαστικά (φάλαινες, δελφίνια κ.ά.). 

Στο βένθος, ανήκουν τα θαλάσσια ζώα που περνούν όλη τους τη ζωή προσκολλημένα στο θαλάσσιο πυθμένα. Στο βένθος ανήκουν οι αστακοί, οι αστερίες, διάφορα σκουλήκια, σαλιγκάρια, μύδια και πολλά άλλα είδη. Μερικά είδη, όπως οι αστακοί, είναι σε θέση να κολυμπήσουν στο κατώτατο σημείο της υδάτινης στήλης, αλλά η επιβίωση τους εξαρτάται άμεσα από τον θαλάσσιο πυθμένα. 

Η θαλάσσια πανίδα είναι πιο πλούσια στα ρηχά νερά απ’ ότι στα βαθιά λόγω της αυξημένης φωτεινότητας, που ευνοεί την ανάπτυξη υδρόβιας βλάστησης. 

Κνιδόζωα 


Τα κνιδόζωα ονομάζονται έτσι από τη λέξη κνίδος που σημαίνει τσίμπημα - και όλα τα είδη αυτής της κατηγορίας "τσιμπάνε". Μέσα στα κύτταρα των πλοκαμιών και άλλων μερών του σώματος τους διαθέτουν νηματοκύστες, ένα τοξικό υγρό που σκοτώνει μικρούς οργανισμούς όπως ψαράκια και προκαλεί κνησμό (φαγούρα) σε μεγαλύτερους. 

Σχεδόν όλα τα είδη κνιδόζωων ζουν στη θάλασσα, εκτός από ορισμένα που ζουν σε υδροβιότοπους γλυκού νερού. Υπάρχουν περίπου 10.000 είδη κνιδόζωων, μεταξύ των οποίων και γνωστά είδη όπως οι ανεμώνες, τα κοράλλια και οι μέδουσες, ενώ συνεχώς ανακαλύπτονται νέα είδη.  Μερικά κνιδόζωα είναι πολύ μικρά και μπορεί κάνεις να τα δει μόνο με τη χρήση μικροσκοπίου, ενώ άλλα όπως τα κοράλλια δημιουργούν πολύπλοκες αποικίες. Τα περισσότεροι κνιδόζωα είναι σαρκοφάγα με κύρια θηράματά τους τα μικρά καρκινοειδή. 

Καρκινοειδή ή αρθρόποδα  

Υπάρχουν περισσότερα από 42.000 είδη καρκινοειδών παγκοσμίως, με πιο γνωστά τις γαρίδες, τα καβούρια και τους αστακούς Τα συναντάμε σε κάθε θαλάσσιο βιότοπο από τις πιο εξωτερικές ζώνες της ακτής ως και τις βαθύτερες περιοχές κάθε ωκεανού. 

Το σώμα των καρκινοειδών αποτελείται από κεφάλι, θώρακα, κοιλιά και ουρά. Έχουν δύο ζευγάρια κεραιών στο κεφάλι και διαθέτουν ένα άκαμπτο και μερικές φορές βαρύ εξωτερικό σκελετό που συχνά απωθεί πιθανούς θηρευτές. Ωστόσο,  το μειονέκτημα είναι ότι οι αρθρώσεις των καρκινοειδών δεν περιστρέφονται όπως οι δικές μας, γι’ αυτό και τα καβούρια περπατούν στα πλάγια. 

Τα καρκινοειδή έχουν πολλούς διαφορετικούς τρόπους για να τρέφονται. Τα καβούρια, οι αστακοί και άλλα είδη τρέφονται με διάφορες ουσίες που βρίσκουν στο βυθό "σκουπίζοντας" στην κυριολεξία το θαλάσσιο πυθμένα.  Για γρήγορη διαφυγή, οι γαρίδες και οι αστακοί χρησιμοποιούν τις ουρές τους: ένα απότομο τράνταγμα της κοιλιάς ωθεί το ζώο προς τα πίσω με μια καταπληκτική ταχύτητα και το απομακρύνει από τον κίνδυνο. 


Εχινόδερμα 


Τα εχινόδερμα δεν μοιάζουν με κανένα άλλο ζώο, καθώς δεν έχουν κεφάλι, ουρά και μάτια Έχουν ένα υποτυπώδες νευρικό σύστημα, εν τούτοις επειδή δεν υπάρχει κεφάλι δεν υφίσταται πραγματικός εγκέφαλος. Υπάρχουν περίπου 6.000 είδη εχινόδερμων παγκοσμίως με πιο γνωστά τους αστερίες και τους αχινούς. 

Η ονομασία εχινόδερμα σημαίνει "με αγκαθωτό δέρμα" και αναφέρεται στις ασβεστούχες πλάκες ή οστάρια που παρέχουν στο ζώο έναν άκαμπτο σκελετό, όπως στους αχινούς ή που ενσωματώνονται απλά στο δέρμα, όπως στον αστερία. Ο αστερίας και άλλα εχινόδερμα σε μικρότερο βαθμό έχουν μια αξιοπρόσεκτη δυνατότητα να αναπληρώνουν απολεσθέντα ή τραυματισμένα άκρα τους. 


Μαλάκια 


Τα μαλάκια είναι η μεγαλύτερη και πιο ποικίλη ομάδα θαλασσίων ασπόνδυλων συμπεριλαμβάνοντας ζώα όλων των ειδών όπως θαλάσσια σαλιγκάρια, μύδια, στρείδια, σουπιές, καλαμάρια και χταπόδια.  

Τα μαλάκια διαθέτουν μαλακό σώμα, ενώ πολλά απ’ αυτά δημιουργούν ένα σκληρό κέλυφος ή κοχύλι που περικλείει και προστατεύει το τρωτό σώμα. Όστρακα όπως τα μύδια  τρέφονται φιλτράροντας το νερό.


Ψάρια 


Υπάρχουν 20 - 25.000 είδη ψαριών, τα οποία ποικίλουν σημαντικά σε σχήματα και χρώματα. Δεν είναι όλα τα είδη ψαριών κατάλληλα για τροφή, εκείνα όμως που είναι συχνά υπεραλιεύονται. 

Τα περισσότερα ψάρια, όπως ο βακαλάος και οι ρέγκες, έχουν σκελετό από κόκαλα, ενώ υπάρχουν άλλα όπως οι καρχαρίες και τα σελάχια που έχουν χόνδρινο αντί για οστεώδη σκελετό και θεωρούνται πιο πρωτόγονα είδη.

Τα περισσότερα ψάρια κολυμπούν ταλαντεύοντας το σώμα τους και ψάρια όπως το σκουμπρί και ο τόνος θεωρούνται γρήγοροι κολυμβητές. Τα ενήλικα ψάρια τρέφονται με πολλούς τρόπους: άλλα ακόμη και μεγάλου μεγέθους, όπως ο "τεμπέλης" καρχαρίας Cetorhinus maximus (Basking Shark) είναι φυτοφάγα και τρέφονται με φυτοπλαγκτόν, ενώ άλλα είναι σαρκοφάγα και καταβροχθίζουν ολόκληρα ψάρια! 


Θαλάσσια Θηλαστικά


Υπάρχουν 120 είδη θαλάσσιων θηλαστικών που χωρίζονται στα κητώδη (φάλαινες, δελφίνια και φώκαινες), τα σηρεινοειδή (μανάτοι και ντούγκογκ), τα πτερυγιόποδα (φώκιες, θαλάσσιοι ίπποι) και διάφορες ενυδρίδες. Η πολική αρκούδα ενώ δεν είναι υδρόβιο, συνήθως θεωρείται θαλάσσιο θηλαστικό γιατί ζει στο θαλάσσιο πάγο όλο σχεδόν το χρόνο και τρέφεται κυρίως από τη θάλασσα.  

Τα θαλάσσια θηλαστικά είναι απόγονοι θηλαστικών που κατοικούσαν στη στεριά και για διάφορους λόγους κατέφυγαν στο θαλάσσιο περιβάλλον. Ο βαθμός προσαρμογής των θηλαστικών στη θαλάσσια ζωή διαφέρει από είδος σε είδος. Τα κητώδη, όπως οι φάλαινες και τα δελφίνια, έχουν προσαρμοστεί πλήρως και δεν μπορούν να ζήσουν στη στεριά, ενώ άλλα όπως οι φώκιες βγαίνουν στη στεριά για αναπαραγωγή και ξεκούραση.

Για να μπορούν να βουτούν και να κολυμπούν, τα θαλάσσια θηλαστικά έχουν αναπτύξει ένα αεροδυναμικό σχήμα σώματος και ο αριθμός των προεξοχών σε αυτό έχουν ελαττωθεί, ενώ τα αυτιά τους έχουν συρρικνωθεί σε μικρές τρύπες. Τα πτερυγιόποδα κολυμπούν κουνώντας τα πόδια τους που μοιάζουν με βατραχοπέδιλα, ενώ τα σειρηνοειδή και τα κητώδη κολυμπούν κουνώντας πάνω-κάτω τις ουρές τους. Μερικά θαλάσσια θηλαστικά μπορούν να κολυμπήσουν με σχετικά υψηλές ταχύτητες, με ταχύτερο όλων το δελφίνι που μπορεί να φθάσει τα 64 χμλ/ώρα! 

Τα περισσότερα θαλάσσια θηλαστικά είναι πολύ κοινωνικά ζώα και ταξιδεύουν σε ομάδες, ενώ είναι γνωστό ότι βοηθούν το ένα το άλλο όταν ένα μέλος της ομάδας τραυματιστεί. Επίσης πολλά είδη πραγματοποιούν ετήσιες μεταναστεύσεις, σε ομάδες ή ατομικά.

Τα θαλάσσια θηλαστικά επικοινωνούν μεταξύ τους με περίπλοκους τρόπους:  τα δελφίνια επικοινωνούν με ήχους για να συντονίσουν το κυνήγι της λείας τους, οι αρσενικές φάλαινες Ηumpback (Megaptera novaeangliae)τραγουδούν για να προσελκύσουν τα θηλυκά, ενώ οι φώκιες μπορούν να αναγνωρίσουν τα μικρά τους ανάμεσα σε εκατοντάδες άλλες φώκιες από τις "φωνές" τους, που στα ανθρώπινα αυτιά ηχούν όλες ίδιες. 

Παρά το γεγονός ότι τα θαλάσσια θηλαστικά θεωρούνται γενικά χαρισματικά και αξιαγάπητα ζώα, πολλοί πληθυσμοί απειλούνται με εξαφάνιση λόγω της μακράς ιστορίας εμπορικής τους εκμετάλλευσης για το λίπος, το κρέας και τις γούνες τους. Πλέον, τα περισσότερα είδη θαλάσσιων θηλαστικών προστατεύονται από το νόμο. 

Είδη θαλάσσιων θηλαστικών που συναντάμε στις ελληνικές θάλασσες είναι το Ζωνοδέλφινο, το Ρινοδέλφινο, το Κοινό δελφίνι, το Σταχτοδέλφινο, ο Φυσητήρας, ο Ζιφιός, η Μεσογειακή Φώκια, η Φώκαινα και η Πτεροφάλαινα.


Θαλάσσια ερπετά 

Πρόκειται για απογόνους ερπετών της στεριάς, τα οποία στην πορεία της εξέλιξής τους κατέληξαν να διαβιούν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό στη θάλασσα. Στα θαλάσσια ερπετά συγκαταλέγονται ζώα όπως η θαλάσσια χελώνα, το θαλάσσιο φίδι, η τεραπήνα, το θαλάσσιο ιγκουάνα, και ο κροκόδειλος αλμυρού νερού. Τα περισσότερα θαλάσσια ερπετά είναι ωοτόκα και γενούν τα αυγά τους στη στεριά. Η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta είναι το μοναδικό είδος θαλάσσιας χελώνας της Μεσογείου που αναπαράγεται στην Ελλάδα.


Θαλασσοπούλια

Τα θαλασσοπούλια ζουν κοντά στις ακτές καθώς εξαρτώνται από τη θάλασσα για την τροφή τους. Στην Ελλάδα ζουν και αναπαράγονται πολλά είδη. Τα παράκτια θαλασσοπούλια, όπως ο Αιγαιόγλαρος και ο Θαλασοκόρακας, ζουν και τρέφονται κατά μήκος των ακτών χωρίς να διανύουν μεγάλες αποστάσεις στην ανοιχτή θάλασσα. Τα πελαγικά θαλασσοπούλια, όπως ο Μύχος, ο Αρτέμης και ο Υδροβάτης, χρησιμοποιούν την ικανότητα τους να καλύπτουν τεράστιες αποστάσεις για να εντοπίσουν τα μεγάλα κοπάδια ψαριών που βρίσκονται στην ανοιχτή θάλασσα. Τα θαλασσοπούλια συχνά αναπαράγονται σε θορυβώδεις αποικίες σε απομονωμένα νησιά και σε απότομους βράχους. 

Ένα πολύ γνωστό θαλασσοπούλι που δεν πετάει και ζει μονάχα στο Νότιο Ημισφαίριο είναι ο πιγκουίνος. Οι πιγκουΐνοι εξελιχθήκαν σε δεινούς κολυμβητές χρησιμοποιώντας τα φτερά σαν βατραχοπέδιλο εγκαταλείποντας σταδιακά το πέταγμα. Πολλά άλλα θαλασσοπούλια, όπως το άλμπατρος, περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους στον αέρα και επιστρέφουν στο έδαφος μόνο για να αναπαραχθούν.

Η Μεσογειακή φώκια Monachus monachus είναι το Νο. 1 απειλούμενο με εξαφάνιση θαλάσσιο θηλαστικό στον κόσμο, με τον μεγαλύτερο πληθυσμό του είδους να ζει και να αναπαράγεται στις ελληνικές θάλασσες.

Νέα / Ανακοινώσεις

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
Prev Next

Φωτογραφία της Εβδομάδας

potw-20170404-small2

Μαθαίνω για την Κλιματική Αλλαγή

banner-klimatiki-allagi

Θαλάσσιο Περιβάλλον: Διερευνώντας τη σχέση του μαζί μας

2014-mar-env-our-rel-with-it

Βίντεο της Εβδομάδας

VotW-20170522-cadets