Ατμοσφαιρική ρύπανση

• 
• 

Χρειάστηκαν εκατομμύρια χρόνια για να δημιουργηθεί η ατμόσφαιρα της Γης, να εμπλουτιστεί αργά και σταδιακά με οξυγόνο  και να αποκτήσει τη σημερινή της σύνθεση καθιστώντας τον πλανήτη μας βιώσιμο για τον άνθρωπο και τα άλλα έμβια όντα. 

Μέσα σε λιγότερο όμως από μερικές δεκαετίες, η ποιότητα της ατμόσφαιρας σε μεγάλα αστικά κέντρα και γύρω από βιομηχανικές περιοχές μεταβλήθηκε αρνητικά εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας, επηρεάζοντας την υγεία των κατοίκων και την ισορροπία των υδάτινων οικοσυστημάτων και προκαλώντας φθορές σε αρχαία και ιστορικά μνημεία. Συγχρόνως, η αύξηση της συγκέντρωσης κατά περίπου 30% του διοξειδίου του άνθρακα σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, εντείνει σήμερα το φαινόμενο του θερμοκηπίου  και προκαλεί αλλαγή του κλίματος σε όλη τη Γη.  

Οι κύριες πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η βιομηχανία, οι μεταφορές, η γεωργία και οι εγκαταστάσεις θέρμανσης των κατοικιών. Στους ρύπους που εκπέμπονται περιλαμβάνονται τα οξείδια του θείου και του αζώτου, αιωρούμενα μικροσωματίδια με μέγεθος πολύ μικρότερο από τη διάμετρο της ανθρώπινης τρίχας, αμμωνία, πτητικές οργανικές ενώσεις κ.α. 

Οι ρύποι αυτοί αντιδρούν πολλές φορές μεταξύ τους ή με άλλες ενώσεις με αποτέλεσμα να παραχθούν δευτερογενείς ρύποι όπως το όζον που προκαλεί τη γνωστή φωτοχημική ρύπανση των πόλεων.  Η δυνατότητα μεταφοράς των περισσότερων από αυτών σε μεγάλες αποστάσεις, καθιστούν την ατμοσφαιρική ρύπανση, διασυνοριακή και συνεπώς ένα παγκόσμιο πρόβλημα. 

Μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι υπεύθυνη για τον πρόωρο θάνατο πολλών εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Αν αναλογισθούμε ότι ένας ενήλικας αναπνέει περίπου 10.000 λίτρα αέρα κάθε μέρα καταλαβαίνουμε πόσο σημαντική είναι η ποιότητα του αέρα  για την υγεία μας. 

Σημαντικές είναι όμως και  οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που προκαλούνται κυρίως από την όξινη βροχή σε επιφανειακά νερά, δασικές εκτάσεις και καλλιέργειες.  Μετά το 1970, σε περισσότερες από 20.000 χιλιάδες λίμνες της Βόρειας Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής διαπιστώθηκε ότι η οξύτητα είχε ξεπεράσει τα φυσικά όρια και στις μισές από αυτές ο πληθυσμός των ψαριών είχε μειωθεί δραματικά. 

Η ποιότητα των καυσίμων ναυτιλίας είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ατμοσφαιρική ρύπανση που προκαλούν τα πλοία με τη λειτουργία τους. Το Παράρτημα VI της Διεθνούς Σύμβασης MARPOL 73/78 περιέχει απαιτήσεις για τον έλεγχο και τον περιορισμό των παρακάτω αέριων ρύπων από τα πλοία:

• Οξείδια του θείου και του αζώτου από την καύση πετρελαίου τύπου μαζούτ  στις κύριες μηχανές ή ελαφρύτερων πετρελαίων στις ηλεκτρομηχανές και τους λέβητες,
  
  
• Πτητικές οργανικές ενώσεις που διαφεύγουν στην ατμόσφαιρα από τις δεξαμενές φορτίου κατά τη φορτοεκφόρτωση και τη λειτουργία δεξαμενοπλοίων πετρελαίου οι οποίες περιέχουν κυρίως μεθάνιο και άλλου μικρού μοριακού βάρους υδρογονάνθρακες,
  
  
• Ενώσεις που καταστρέφουν το όζον και βρίσκονται σε συστήματα πυρόσβεσης και ψύξης των πλοίων. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι αλογονομένοι υδρογονάνθρακες (Halons), οι χλωροφθοράνθρακες (CFCs), και δεκάδες άλλες ενώσεις. 
  
  
• Εκπομπές από τη λειτουργία των αποτεφρωτών που είναι εγκατεστημένοι στα πλοία και χρησιμοποιούνται για την καύση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες καταλοίπων πετρελαίου ή οργανικών στερεών απορριμμάτων.